Iedere zandbak heeft er één.

Het kind dat als eerste de schep pakt, vervolgens bepaalt waar iedereen moet graven en halverwege boos wordt op de andere kinderen omdat het kasteel niet precies wordt zoals hij het in zijn hoofd had.

Wanneer die kinderen de volgende middag zonder hem verder spelen, staat hij huilend bij het hek.

Buitengesloten.

Oneerlijk.

Zijn zandbak.

Westland Verstandig heeft het nieuwe coalitieakkoord bekeken en kwam tot ongeveer die conclusie. Volgens de partij bevat het akkoord vooral “veel bla bla” en maakt de nieuwe coalitie een valse start.

Peter Duijsens klinkt daarbij als een kind dat niet is uitgenodigd voor een verjaardagsfeestje en daarom alvast meldt dat de limonade slap is, de taart droog en de jarige eigenlijk nooit aardig is geweest.

Alleen werd Westland Verstandig niet vergeten bij het uitdelen van de uitnodigingen.

De partij won de verkiezingen, kreeg als grootste als eerste de schep en stelde zelf de verkenners aan. Die adviseerden zelfs om eerst een coalitie van Westland Verstandig, CDA, VVD en D66 te onderzoeken.

Peter mocht dus als eerste de bouwhoek in.

In het officiële eindrapport van zijn eigen verkenners stond alleen ook iets minder feestelijks. Veel partijen stonden negatief tegenover samenwerking met Westland Verstandig vanwege het vertrouwen, de stijl, de werkwijze en de omgangsvormen.

Niet de standpunten.

Niet de verkiezingsuitslag.

De omgang.

De verkenners waarschuwden bovendien voor minder kans op wat zij keurig omschreven als “oppositie in de coalitie”. Dat is bestuurstaal voor een kind dat meebouwt aan het zandkasteel, maar ondertussen voortdurend stenen naar zijn eigen ploeg gooit.

Dat oordeel kwam niet van een rancuneuze tegenstander of een anonieme partijtijger met een Facebookaccount en te veel vrije avonden.

Het kwam van de verkenners die Westland Verstandig zelf had uitgekozen.

De waarschuwing viel ook niet zomaar uit een paars verlichte Westlandse hemel.

In april 2023 zei GemeenteBelang Westland-fractievoorzitter Remmert Keizer dat hij “walgde van het populistische gedrag” van coalitiegenoot Peter Duijsens.

Een maand later gaf Westland Verstandig VVD-wethouder Pieter Varekamp publiekelijk een “laatste waarschuwing”.

De VVD reageerde daarop met de tamelijk elementaire mededeling: “Zo ga je niet met collega’s om.”

Dat is een zin die meestal wordt uitgesproken door een juf nadat één kind het bouwwerk van een ander heeft omgeschopt.

In de Westlandse politiek was het een reactie van de ene coalitiepartij op de grootste coalitiepartij.

Westland Verstandig zat in het college, leverde wethouders en droeg verantwoordelijkheid voor het bestuur. Peter Duijsens bleef zich ondertussen gedragen alsof hij ook oppositieleider, ombudsman, hoofdaanklager en boze inspreker op rij drie was.

Alles tegelijk.

Meebesturen, maar vanaf de zijlijn.

Samenwerken, maar met een megafoon.

Verantwoordelijkheid dragen, maar uitsluitend voor de dingen die goed gingen.

Dat is alsof vier kinderen samen een blokkentoren bouwen en één van hen bij iedere laag roept dat de anderen onbekwaam zijn. Zodra een blok niet precies goed ligt, trekt hij het eruit. Vervolgens geeft hij zijn medebouwers een laatste waarschuwing en kondigt hij aan dat de toren elk moment kan instorten.

Bij de volgende speelronde gaan de andere kinderen aan een andere tafel zitten.

Dan laat het kind zich op de grond vallen.

“Ze sluiten mij buiten!”

Nee.

Ze hebben opgelet.

Zelfs de coalitiepartijen erkenden later dat de samenwerking jarenlang met spanningen gepaard was gegaan. Alleen wilden zij daar liever niet meer te lang bij stilstaan. Begrijpelijk. Wie vier jaar met de vingers tussen de deur heeft gezeten, ontwikkelt weinig enthousiasme voor een uitgebreide evaluatie van het scharnier.

Vlak voor de verkiezingen kondigde Peter Duijsens aan dat hij wethouder voor de “taaie vraagstukken” wilde worden.

Daar stelde hij wel voorwaarden aan. Er moest een stevige en betrouwbare coalitie komen. Andere partijen mochten bovendien geen oude rekeningen vereffenen.

Betrouwbaarheid was blijkbaar iets wat de andere kinderen aan Peter moesten leveren.

Het eigen gedrag viel buiten de garantie.

De informateur nam Westland Verstandig vervolgens serieus. De aanbevolen combinatie met CDA, VVD en D66 werd daadwerkelijk onderzocht. Alleen bleek bij enkele partijen onvoldoende vertrouwen te bestaan om samen een stabiel college te vormen.

Een dag later spraken CDA, GemeenteBelang Westland en VVD wél voldoende vertrouwen in elkaar uit. Daarna sloot LPF aan. Dat staat niet in een achterkamerdagboek of een boze reconstructie van een tegenstander, maar in de officiële rapportage van informateur Foort van Oosten. (Gemeente Westland)

Westland Verstandig werd dus niet bij voorbaat geweigerd.

De partij kreeg het initiatief.

De partij koos de verkenners.

De voorkeurscoalitie mét Westland Verstandig werd onderzocht.

Daarna bleek het vertrouwen onvoldoende.

Dat is geen ontkenning van de verkiezingsuitslag. Het is de politieke versie van kinderen die na vier jaar samen spelen besluiten dat zij niet opnieuw naast degene willen zitten die voortdurend de schep afpakt en daarna de juf waarschuwt voor een gebrek aan samenwerking.

Westland Verstandig mag het nieuwe akkoord mager vinden. De partij mag oppositie voeren, gaten aanwijzen en iedere vage belofte fileren.

Maar de voorstelling dat Peter Duijsens als gekozen winnaar door een samenzwering van gemene kinderen buiten het hek is gezet, mist één klein detail.

De andere kinderen hebben al met hem gespeeld.

Vier jaar lang.

Ze kennen de spelregels van Peter inmiddels. Peter mag bepalen waar het kasteel komt. Peter mag zeggen welke blokken worden gebruikt. Peter mag zijn eigen ploeg bekritiseren. Peter mag dreigen de toren om te gooien.

En wanneer de toren instort, was het ontwerp van iemand anders.

Dat de nieuwe coalitie volgens Westland Verstandig een valse start maakt, is daarom bijzonder ruimhartige kritiek. Misschien begon de echte valse start al in 2022, toen de grootste coalitiepartij besloot tegelijk bestuurder, criticus, slachtoffer en scheidsrechter te zijn.

Westland Verstandig is opnieuw de grootste partij. Dat geeft haar een belangrijke positie in de gemeenteraad.

Het geeft haar geen eigendomsrecht op het college.

En de zandbak?

Die is nog steeds niet van Peter.