Er zijn politieke partijen die zuinig zijn met belastinggeld. En er is Westland Verstandig, dat vooral vindt dat ánderen zuinig moeten zijn met belastinggeld, ambtenaren, vergadertijd, bouwplannen, onderzoeken, adviseurs en vermoedelijk nietjes.
Zelf hanteert de partij een afwijkend financieel model. Dat werkt ongeveer zo: wanneer de gemeente iets wil bouwen, moet iedere euro driemaal worden omgedraaid. Wanneer Peter Duijsens iets wil weten, mogen tientallen ambtenaren onmiddellijk hun agenda leegvegen.
Over de nieuwbouw van De Naald stelde Westland Verstandig onlangs maar liefst 79 schriftelijke vragen. Niet 79 vragen verspreid over een bestuursperiode, maar 79 vragen over één onderwerp. Kosten, aanbesteding, subsidies, bezettingsgraad, kapitaallasten, renovatie, schaalvergroting: het complete theater, plus vermoedelijk de garderobebonnen.
Uiteraard is controle een taak van de gemeenteraad. Een oppositiepartij die geen vragen stelt, is weinig meer dan zaalvulling. Maar Westland Verstandig stelt niet zomaar vragen. De partij exploiteert vragen op industriële schaal.
Tussen 2022 en 2025 stelde Westland Verstandig volgens een analyse van de gemeentelijke registratie 442 schriftelijke vraagdossiers. Dat waren er meer dan alle andere Westlandse partijen samen. Gemiddeld ruim twee brieven per week, waarbij één brief tientallen afzonderlijke vragen kan bevatten.
Dat vertegenwoordigt geen keurige factuur die iedere vrijdag op het bureau van Duijsens wordt gelegd. Het vertegenwoordigt wel honderden dossiers die moeten worden geregistreerd, doorgestuurd, uitgezocht, afgestemd, gecontroleerd en bestuurlijk beantwoord.
Ambtelijke tijd is bij Westland Verstandig kennelijk alleen kostbaar wanneer een ander haar gebruikt.
Hetzelfde wonderlijke principe geldt voor spreektijd. Westland Verstandig publiceerde onlangs een pleidooi voor een “evenwichtige verdeling van spreektijd”. Een aandoenlijke titel, zeker wanneer je bedenkt dat de voorgestelde verdeling Westland Verstandig toevallig aanzienlijk meer spreektijd zou opleveren.
De partij presenteert de kwestie alsof zij door een autoritair regime wordt gedwongen haar standpunten in telegramstijl uit te spreken. De grootste fractie heeft volgens Westland Verstandig recht op meer tijd, omdat zij meer kiezers vertegenwoordigt. Dat klinkt bijna logisch, totdat je beseft dat de partij die voortdurend klaagt over lange vergaderingen en een overbelaste gemeente vooral een oplossing voorstelt waarbij Peter Duijsens langer achter de microfoon mag staan.
De spreektijdregeling is er niet voor niets gekomen. Raadsvergaderingen liepen uit, Duijsens claimde structureel meer tijd dan hem was toebedeeld en de rest van de raad was het zat. Sindsdien wordt de klok bewaakt alsof er anders opnieuw een gijzeling van de microfoon dreigt. Discussies over Peters spreektijd zijn dan ook geen incident, maar een vaste Westlandse bestuurstraditie.
In 2015 kreeg Duijsens tijdens een raadsvergadering het verzoek zijn bijdrage af te ronden. Daar nam hij geen genoegen mee. Na overleg kreeg hij alsnog tien minuten extra. Drie fracties verlieten daarop demonstratief de vergadering. Het was minder een debat over de gemeentelijke financiën dan een live-uitvoering van Peter en de gestolen kookwekker. Het hele voorval is terug te lezen in het artikel “Drie fracties verlaten raadsvergadering Westland boos over extra spreektijd Westland Verstandig”.
En nu vindt Westland Verstandig de bestaande regeling oneerlijk.
Dat is het bijzondere aan de politieke filosofie van de partij. Wie de vragen van Westland Verstandig begrenst, verhindert democratische controle. Wie de spreektijd van Westland Verstandig begrenst, smoort het gekozen volksvertegenwoordigers. Wie een project wil uitvoeren zonder eerst 79 vragen te beantwoorden, neemt onverantwoorde risico’s. En wie erop wijst dat al deze controle misschien ook tijd en geld kost, heeft vermoedelijk iets te verbergen.
Het is een schitterend gesloten systeem. Westland Verstandig houdt iedereen de maat, maar de meetlat eindigt precies bij de eigen voordeur.
De gemeente moet efficiënter werken, zolang zij onbeperkt beschikbaar blijft om Westland Verstandig te bedienen. De raad moet zakelijker en korter vergaderen, zolang Peter Duijsens maar langer mag spreken. Uitgaven moeten aantoonbaar noodzakelijk zijn, behalve de ambtelijke uren die nodig zijn om uit te zoeken waarom vraag 63 net iets anders is dan vraag 62.
Zo wordt zuinigheid een bijzonder rekbaar begrip. De gewone Westlander moet iedere gemeentelijke euro kunnen volgen. De gemeentelijke organisatie moet ondertussen vooral niet vragen hoeveel tijd het kost om Westland Verstandig te volgen.
Want verspilling is bij Westland Verstandig kennelijk niet dat de gemeente urenlang bezig is met Westland Verstandig.
Verspilling is wanneer die uren aan iemand anders worden besteed.